Zit jij in juli en augustus om drie uur ‘s middags binnen omdat je terras dan gloeit als een pizzasteen? Dan ken je het probleem van veel stadstuinen: weinig ruimte, veel steen, en een zon die zich urenlang in dezelfde hoek nestelt. Schaduw maken hoeft geen dure verbouwing te zijn. Met wat handigheid combineer je koelte voor jezelf én de juiste lichtinval voor je sla, tomaten en kruiden.

Hieronder loop ik langs de opties: van levende schaduw tot verankerde doeken, natuurlijk rekening houdend met het beperkte oppervlak van een balkon of achtertuintje.

Levende schaduw die niks kost

Goed nieuws! De goedkoopste zonwering groeit gewoon uit de grond. Een druif tegen een pergola, een klimop langs een schutting of een pot met snelgroeiende blauwe regen levert binnen een paar seizoenen echte koelte. Klimplanten hebben nauwelijks bodemoppervlak nodig, wat ideaal is als je grond vooral aan groenten wilt besteden. Door te vergroenen kun je de temperatuur een paar graden laten dalen. En je doet er allerlei insecten en vogels ook een groot plezier mee.

Let wel op de lichthonger van je gewassen. Bladsla, spinazie en peterselie vinden lichte schaduw prettig, maar tomaten, paprika en aubergine willen juist volle zon. Plaats je klimschaduw dus boven de zithoek en niet boven je moestuinbak. Een eetbare siertuin biedt hier mooie kansen: eerder schreef ik al een artikel over de eetbare siertuin.

Wil je meteen in hetzelfde jaar effect? Kies dan éénjarigen zoals klimboon of rankende Oost-Indische kers; die kleuren én bedekken snel.

Doek boven je hoofd

Voor snelle schaduw die je ook weer kunt weghalen is een zonnezeil of schaduwdoek ideaal. Je spant een driehoek of vierkant tussen muur, schutting en een paal, en je hebt binnen een middag koelte. De doeken zijn er in polyester (goedkoper, minder ademend) en in een fijner geweven variant die regen deels doorlaat. Voor UV-bescherming is het slim om te letten op de UPF-waarde op het label: hoe hoger, hoe minder straling erdoor komt.

Iets waar je ook op moet letten is dat je het doek/zeil goed bevestigt. In een stadstuin krijg je regelmatig valwind tussen de gebouwen en een slecht verankerd doek scheurt of trekt een tegel los. Gebruik stevige oogbouten in dragend metselwerk, span het doek onder een lichte hoek zodat regen wegloopt, en haal het bij storm liever binnen.

De parasol als flexibele oplossing

Heb je geen zin om te boren of te spannen, dan is een parasol de meest flexibele keuze. Je schuift ‘m mee met de zon, klapt ‘m ‘s avonds dicht en bergt ‘m in de winter op. Voor kleine ruimtes werken zwevende (vrijhangende) modellen prettig, omdat de voet aan de kant staat en je tafel vrij blijft. Kijk goed naar de doeksoort: acryldoek verkleurt minder snel dan polyester en houdt water beter buiten.

Houd je van een terras dat de hele middag beschut blijft, kijk dan naar een stevige, verplaatsbare parasol voor in de tuin met een gevulde of te vullen voet tegen de wind. Kantelbare armen helpen om de schaduw laag te houden als de zon ‘s avonds fel binnenvalt.

Een verplaatsbaar scherm heeft nog een voordeel: je kunt het weghalen boven je groentebakken op momenten dat je gewassen juist licht nodig hebben en er bewust neerzetten bij erg zonnige dagen als je net hebt uitgeplant en je zaailingen nog kwetsbaar zijn.

Vast, groot en soms elektrisch

Wil je permanente beschutting boven een zithoek, dan kom je uit bij een pergola met lamellendak, een terrasoverkapping of een uitvalscherm aan de gevel. Lamellendaken laat je met een handgreep of met elektrische bediening kantelen, zodat je regelt hoeveel zon en regen je doorlaat. Een zonnescherm dat elektrisch in- en uitrolt, eventueel met wind- en zonsensor, is comfortabel maar vraagt om maatwerk en montage.

Reken op behoorlijke verschillen in prijs. Een eenvoudig uitvalscherm hangt in de honderden euro’s; een breed elektrisch scherm inclusief montage loopt al snel richting het dubbele of meer, afhankelijk van breedte, doek en besturing. Vraag altijd meerdere offertes op maat, want de gevel en de bevestigingssituatie bepalen veel.

Richt je zo’n vaste overkapping op het zuiden, houd dan rekening met de plek van je moestuin: een groot dak werpt lange schaduwen en kan een oogst onbedoeld in de kou zetten. Zonde! Wil je lekker relaxen met opzicht op je moestuin? Kies dan voor een loungeset voor in de tuin, die dankzij de overkapping langer buiten kan blijven staan zonder te verweren.

En je huid dan?

Schaduw beschermt niet alleen je terras maar ook jezelf. Verstrooid zonlicht en reflectie tegen lichte muren kunnen alsnog verbranden, zeker rond het middaguur. Handige uitleg over wanneer bescherming echt nodig is, vind je bij het RIVM, dat de zonkracht per dag aangeeft. Sla je aan het moestuinieren op een dag met veel zon? Smeer je dan altijd goed in of draag beschermende kleding.

Kort samengevat

Voor een paar euro werk je met klimplanten en een schaduwdoek; wil je gemak en verplaatsbaarheid, dan is een parasol de logische keuze; zoek je vaste, comfortabele beschutting, dan kom je uit bij een overkapping of elektrisch scherm. Voor ieder wat wils!

Kies je oplossing op de plek waar je zit, en houd altijd rekening met het licht dat je groenten nodig hebben. Zo blijf jij koel én je oogst gezond.

Dit blog is geschreven is samenwerking met Tuinmeubelland.nl